Văn khấn lễ Tất niên chiều 30 Tết

Ý nghĩa của lễ

Tất niên nghĩa là "hết năm" — bữa cỗ chiều cuối cùng của năm cũ, khi mọi việc đồng áng, buôn bán, nợ nần đã tạm khép lại. Gia chủ dâng lễ cáo yết chư vị Tôn thần và thỉnh mời tổ tiên, ông bà về ngự trên ban thờ ăn Tết cùng con cháu, ở lại suốt mấy ngày xuân cho đến lễ hóa vàng mới tiễn.

Với người Việt, đây là bữa cơm đoàn viên quan trọng nhất năm: con cháu đi làm ăn xa cố về cho kịp mâm cỗ chiều 30, cả nhà cùng ngồi lại nhìn năm cũ qua đi. Lễ tất niên vì thế không nặng về mâm cao cỗ đầy mà nặng về sự có mặt — nhà đông đủ, ban thờ ấm hương là đã trọn cái nghĩa của lễ.

Sắm lễ

• Hương, đèn nến, hoa tươi
• Trầu cau, rượu trắng, trà, nước sạch
• Mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét
• Mâm cỗ tất niên: xôi, gà luộc, giò chả, canh măng, nem rán (tùy vùng miền và điều kiện từng nhà)
• Bánh kẹo, mứt Tết
• Tiền vàng mã

Lưu ý khi hành lễ

• Khấn thần linh trước, gia tiên sau — theo quan niệm phải kính cáo Thổ Công, Táo quân là chủ nhà về mặt tâm linh thì hương linh tổ tiên mới được về thụ hưởng lễ.
• Nhà nào nhiều việc, tháng Chạp thiếu (không có ngày 30) thì làm lễ chiều 29; một số gia đình làm tất niên sớm vài ngày để con cháu ở xa về kịp — điều này hoàn toàn bình thường, cốt ở sự sum họp.
• Sau lễ tất niên, ban thờ giữ hương khói liên tục và mâm ngũ quả, bánh chưng bày nguyên cho đến lễ hóa vàng, vì gia tiên được coi là đang ngự tại nhà trong những ngày Tết.

Nội dung mang tính tham khảo văn hóa — văn khấn cổ truyền có dị bản theo vùng miền, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.