Văn khấn giao thừa ngoài trời

Ý nghĩa của lễ

Lễ giao thừa còn gọi là lễ trừ tịch, làm đúng khoảnh khắc năm cũ chuyển sang năm mới với ý nghĩa "tống cựu nghinh tân": tiễn vị quan Hành khiển đã cai quản hạ giới suốt năm qua và đón vị quan mới nhận việc. Lễ bắt buộc bày ngoài trời vì theo quan niệm dân gian, cuộc bàn giao ấy diễn ra vội vã giữa không trung, quan quân đi qua không kịp vào từng nhà — nên mâm lễ phải đặt ngoài sân, trước cửa, hướng ra ngoài.

Mỗi năm có một vị Hành khiển cai quản, luân phiên theo mười hai chi rồi trở lại từ đầu. Vì thế chỗ tên vị Tân niên đương cai trong bài khấn để trống, bạn đọc theo chi của năm mới: năm Tý là ngài Chu Vương Hành khiển, năm Sửu ngài Triệu Vương, năm Dần ngài Ngụy Vương, năm Mão ngài Trịnh Vương, năm Thìn ngài Sở Vương, năm Tỵ ngài Ngô Vương, năm Ngọ ngài Tấn Vương, năm Mùi ngài Tống Vương, năm Thân ngài Tề Vương, năm Dậu ngài Lỗ Vương, năm Tuất ngài Việt Vương, năm Hợi ngài Lưu Vương.

Chiếu theo bảng trên, giao thừa bước sang Tết Đinh Mùi 2027 là tiễn ngài Tấn Vương Hành khiển của năm Bính Ngọ và đón ngài Tống Vương Hành khiển của năm Đinh Mùi. Một số bản chép tay ghi vị của năm Ngọ là "Tần Vương" thay vì "Tấn Vương" — đây là dị bản lâu đời, đọc theo bản nào cũng được, miễn giữ đủ ý nghinh tân tiễn cựu.

Sắm lễ

• Hương, đèn hoặc nến, hoa tươi
• Trầu cau, rượu, trà, nước sạch
• Mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét
• Gà trống luộc ngậm hoa hồng, hoặc thủ lợn (lễ mặn); nhà làm lễ chay thì xôi chè, bánh kẹo
• Gạo, muối
• Tiền vàng mã

Lưu ý khi hành lễ

• Cúng ngoài trời TRƯỚC, xong mới vào nhà làm lễ giao thừa trong nhà — theo lệ phải nghinh tiếp quan Hành khiển trước rồi mới cáo yết thần linh, gia tiên bản gia.
• Mâm lễ đặt trên bàn hoặc mâm kê ngoài sân, trước cửa nhà, hướng ra ngoài; nhà chung cư không có sân thì bày ở ban công hoặc lối cửa chính, tuyệt đối không cúng ở hành lang chung gây phiền hàng xóm và mất an toàn cháy nổ.
• Chỗ "ngài Tân niên đương cai … Hành khiển" bạn đọc tên vị của năm mới theo bảng trong phần ý nghĩa; nếu không nhớ, đọc chung "ngài Tân niên đương cai Hành khiển" cũng đủ lễ.
• Hóa vàng và thắp hương ngoài trời cần để xa vật dễ cháy, có chậu hóa riêng, dập tàn hẳn trước khi vào nhà — đêm giao thừa là thời điểm dễ xảy ra hỏa hoạn nhất trong năm.

Nội dung mang tính tham khảo văn hóa — văn khấn cổ truyền có dị bản theo vùng miền, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.