Văn khấn cổ truyềnTết Nguyên Đán
Văn khấn gia tiên mùng 1 Tết Nguyên Đán
Sáng mùng 1 Tết, đọc ngay sau bài khấn thần linh — mời tổ tiên ông bà về hưởng lễ và chứng giám lòng thành con cháu đầu năm
Đọc ngay bài khấn ↓Ý nghĩa của lễ
Nếu bài khấn thần linh là lời trình báo với các vị cai quản trong nhà, thì bài khấn gia tiên sáng mùng 1 là lời của con cháu thưa với ông bà tổ tiên. Sau lễ tất niên và giao thừa, tổ tiên được tin là đang ngự trên ban thờ ăn Tết cùng con cháu; sáng đầu năm, cả nhà tề tựu dâng lễ, kính mời các cụ chứng giám và ban phúc cho một năm mới.
Đây là khoảnh khắc đẹp nhất của Tết Việt: con cháu dù đi làm ăn xa cỡ nào cũng cố về đứng trước ban thờ nhà mình sáng mùng 1. Bài khấn nhắc tới đủ các bậc — Cao tằng Tổ khảo, Tổ tỷ, bá thúc huynh đệ, cô di tỷ muội — để không một hương linh nào trong gia tộc bị bỏ sót trong ngày sum vầy của cả nhà.
Sắm lễ
- Hương, đèn nến, hoa tươi
- Trầu cau, rượu, trà, nước sạch
- Mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét
- Mứt Tết, bánh kẹo
- Mâm cơm cúng đầu năm: xôi, gà luộc, giò chả, canh măng hoặc cỗ chay tùy nhà
- Tiền vàng mã
Bài văn khấn
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc huynh đệ, Cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc họ … chư vị hương linh.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Nay theo tuế luật, âm dương vận hành, tới tuần Nguyên đán, mùng 1 đầu xuân, mưa móc thấm nhuần, đón mừng năm mới. Con cháu tưởng niệm ân đức tổ tiên như trời cao biển rộng, khôn đem tấc cỏ báo đáp ba xuân.
Tín chủ chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sắm sửa lễ vật, hương hoa nước quả, cơm canh thịnh soạn, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn nội ngoại họ …: cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì con cháu, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh Tiền chủ, Hậu chủ ngụ trong đất này cùng về hâm hưởng.
Nguyện xin các cụ phù hộ cho con cháu trong nhà năm mới mạnh khỏe bình an, trên kính dưới nhường, học hành tấn tới, làm ăn thuận lợi, gia đạo ấm êm, mọi sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Lưu ý khi hành lễ
- Đọc bài này sau bài khấn thần linh. Chỗ "nội ngoại họ …" bạn đọc họ nhà mình; nhà thờ cả bên ngoại thì đọc đủ hai họ.
- Trang phục chỉnh tề, con cháu đứng phía sau người khấn theo thứ bậc; khấn xong lần lượt vái lạy rồi mới chúc Tết ông bà cha mẹ — giữ trật tự trên dưới đúng nếp nhà.
- Ngày mùng 1 kiêng cãi vã, làm vỡ bát đĩa, nói lời xui rủi; đây là kiêng kỵ dân gian mang tính nhắc nhở giữ hòa khí đầu năm hơn là điều bắt buộc.
Nội dung mang tính tham khảo văn hóa — văn khấn cổ truyền có dị bản theo vùng miền, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.
Chọn ngày, giờ cúng đẹp
Bài khấn chuẩn rồi, còn ngày giờ? Tra nhanh ngày âm hôm nay, giờ hoàng đạo và các ngày đẹp sắp tới bằng công cụ xem ngày tốt xấu của trang.
Câu hỏi thường gặp
Nhà không có ban thờ riêng thì cúng gia tiên mùng 1 Tết thế nào?
Có thể lập một bàn nhỏ trang nghiêm, sạch sẽ, đặt ảnh hoặc bài vị (nếu có), bày hương hoa lễ vật rồi khấn bình thường. Nhiều gia đình trẻ ở trọ hoặc chung cư dùng một kệ thờ treo tường gọn gàng — cốt ở chỗ trang trọng, sạch sẽ và có lòng thành.
Con dâu, con rể có được khấn gia tiên nhà chồng, nhà vợ không?
Được. Theo lệ, người khấn chính thường là chủ nhà hoặc con trưởng, nhưng cả nhà đều có thể thắp hương lễ bái. Con dâu về nhà chồng được coi là người trong họ nên hoàn toàn có thể khấn; con rể thắp hương bên nhà vợ cũng là việc bình thường và đúng đạo hiếu.
Cúng mùng 1 Tết nên dùng cỗ mặn hay cỗ chay?
Tùy nếp nhà. Phần lớn gia đình cúng cỗ mặn với bánh chưng, gà luộc, giò chả; những nhà theo đạo Phật hoặc ăn chay đầu năm thì làm cỗ chay, vẫn trọn lễ. Ngày mùng 1 nhiều người còn ăn chay cầu bình an cả năm — không có quy định bắt buộc nào ở đây.
Bài khấn liên quan
Trước giờ Ngọ (12h trưa) ngày 23 tháng Chạp — bày lễ tại ban thờ Táo quân trong bếp, hoặc ban thờ gia tiên nếu nhà không có ban thờ bếpLễ Tất niên
Chiều ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 nếu tháng thiếu), sau khi đã lau dọn nhà cửa, ban thờ và bày xong mâm cỗ tất niênGiao thừa ngoài trời
Đúng thời khắc giao thừa (0h đêm 30 rạng mùng 1) — bày lễ ngoài sân hoặc trước cửa nhà, hướng ra ngoài; cúng ngoài trời trước rồi mới vào trong nhàGiao thừa trong nhà
Ngay sau khi cúng giao thừa ngoài trời xong — khấn tại ban thờ gia tiên, cáo yết thần linh bản gia rồi mời tổ tiên chứng giám phút đầu nămMùng 1 Tết — Thần linh
Sáng mùng 1 Tết, lễ đầu tiên trong ngày — khấn thần linh, Thổ Công, Táo quân trước rồi mới khấn gia tiênLễ hóa vàng
Thường từ mùng 3 đến mùng 7 tháng Giêng (nhiều nhà làm mùng 3) — lễ tiễn gia tiên sau mấy ngày Tết, hóa vàng mã và hạ mâm cỗKhai trương đầu năm
Buổi sáng ngày mở hàng đầu năm, thường từ mùng 6 đến mùng 10 tháng Giêng — bày lễ trước cửa hàng, khấn xong mới mở cửa đón khách đầu tiênMùng 1 — Gia tiên
Sáng mùng 1 âm lịch hàng tháng, khấn tại bàn thờ gia tiên — đọc sau bài khấn thần linhNgày giỗ đầu
Tròn một năm ngày mất (theo âm lịch), khấn tại bàn thờ vong hoặc bàn thờ gia tiênNgày rằm — Gia tiên
Ngày 15 âm lịch hàng tháng, khấn tại bàn thờ gia tiên — đọc sau bài khấn thần linh
Trước việc trọng còn phân vân? Gieo sáu đồng xu, nhận lời quẻ gợi mở cho quyết định.Tứ Trụ – Bát Tự
Lập lá số từ giờ sinh để hiểu mệnh cục, chọn thời điểm hợp riêng cho mình.