Văn khấn ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp

Ý nghĩa của lễ

Theo tín ngưỡng dân gian, Táo quân gồm hai ông một bà — Thổ Công trông coi việc bếp, Thổ Địa trông coi nhà cửa, Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa mua bán — là những vị thần gần gũi nhất với mỗi mái nhà. Ngày 23 tháng Chạp, các ngài cưỡi cá chép về trời tâu trình với Ngọc Hoàng mọi việc thiện ác của gia chủ suốt một năm qua, nên lễ tiễn Táo vừa là lời tạ ơn, vừa là lời xin các ngài rộng lòng bẩm báo điều lành.

Đây cũng là lễ mở màn cho cả mùa Tết: tiễn Táo xong, các gia đình mới bắt đầu lau dọn ban thờ, bao sái bát hương, sắm sửa đón năm mới. Nét đẹp nhất của tục lệ nằm ở chỗ nó buộc mỗi người tự nhìn lại một năm đã sống — bởi thứ được tâu lên trời chính là những gì mình đã làm trong căn nhà của mình, không ai khác biết mà cũng không giấu được.

Sắm lễ

• Hương, đèn nến, hoa tươi
• Mũ áo Táo quân ba bộ: hai mũ ông có hai cánh chuồn, một mũ bà không cánh chuồn, kèm hia và áo giấy
• Cá chép: ba con cá sống để phóng sinh, hoặc cá chép giấy hóa cùng vàng mã
• Trầu cau, rượu trắng, trà
• Mâm cỗ mặn hoặc cỗ chay tùy nhà: xôi, gà luộc, giò, canh măng
• Mâm ngũ quả, bánh kẹo
• Tiền vàng mã

Lưu ý khi hành lễ

• Cúng tiễn Táo trước giờ Ngọ (12h trưa) ngày 23 tháng Chạp — dân gian tin qua giờ đó các ngài đã lên đường. Nhà bận việc có thể làm lễ sớm từ ngày 21, 22 tháng Chạp, ít khi cúng sau ngày 23.
• Thả cá chép nhẹ nhàng sát mặt nước, nghiêng miệng túi cho cá tự bơi ra, chọn sông hồ nước sạch — không đứng trên cầu ném cả túi xuống, và mang túi nilon về bỏ đúng nơi. Phóng sinh là để cứu vật, làm sai cách thì mất hết ý nghĩa.
• Sau lễ tiễn Táo mới bao sái ban thờ, tỉa chân nhang, lau dọn nhà cửa đón Tết — theo lệ xưa, đó là lúc các ngài đi vắng nên việc động chạm ban thờ được coi là nhẹ nhàng hơn.

Nội dung mang tính tham khảo văn hóa — văn khấn cổ truyền có dị bản theo vùng miền, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.