Văn khấn cổ truyềnTết Nguyên Đán
Văn khấn hóa vàng, lễ tạ năm mới
Thường từ mùng 3 đến mùng 7 tháng Giêng (nhiều nhà làm mùng 3) — lễ tiễn gia tiên sau mấy ngày Tết, hóa vàng mã và hạ mâm cỗ
Đọc ngay bài khấn ↓Ý nghĩa của lễ
Lễ hóa vàng, dân gian còn gọi là lễ tạ năm mới hay lễ tiễn ông bà, khép lại kỳ Tết. Từ chiều tất niên, tổ tiên được mời về ngự trên ban thờ ăn Tết cùng con cháu; đến ngày hóa vàng, gia chủ dâng lễ tạ ơn và tiễn các cụ trở về âm cảnh, đồng thời hóa số vàng mã đã dâng trong mấy ngày xuân.
Ngày làm lễ không cố định: nhiều nhà chọn mùng 3, có nhà để đến mùng 5, mùng 7 tùy nếp và tùy khi nào con cháu đi làm trở lại. Sau lễ này, mâm cỗ Tết được hạ xuống, cuộc sống trở về nhịp thường ngày — nên hóa vàng vừa là một nghi lễ, vừa là cái mốc tinh thần đánh dấu "hết Tết" của mỗi gia đình.
Sắm lễ
- Hương, đèn nến, hoa tươi
- Trầu cau, rượu, trà, nước sạch
- Mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét
- Mâm cỗ cúng tiễn: xôi, gà luộc, giò chả, canh (hoặc cỗ chay tùy nhà)
- Toàn bộ vàng mã đã dâng trong mấy ngày Tết để hóa
- Hai cây mía cả ngọn (theo lệ nhiều vùng, làm "gậy" cho các cụ mang đồ về)
Bài văn khấn
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đương niên Hành khiển, ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, nội ngoại gia tộc họ … chư vị hương linh.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày mùng … tháng Giêng năm …, tín chủ chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa phẩm vật, phù tửu lễ nghi, cung bày trước án. Kính cẩn thưa trình: tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua, nay xin thiêu hóa kim ngân, lễ tạ Tôn thần, rước tiễn tiên linh trở về âm cảnh.
Chúng con kính mời chư vị Tôn thần và chư vị tiên linh giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Mấy ngày xuân, gia đình chúng con được các ngài, các cụ về ngự tại gia, chứng giám cho con cháu sum vầy. Nay lễ tạ đã bày, kính xin chư vị nhận lễ, phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con trọn năm mới an khang thịnh vượng, người người mạnh khỏe, việc làm hanh thông, tài lộc dồi dào, gia đạo hòa thuận.
Cúi xin các cụ thương xót con cháu, tiếp tục phù trì che chở, để năm nay hơn năm trước, mọi sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Lưu ý khi hành lễ
- Chờ hương tàn quá nửa mới hóa vàng; hóa phần của gia thần trước, phần của gia tiên sau — theo lệ, đồ của các ngài Tôn thần được hóa riêng và trước.
- Hóa vàng ở nơi thoáng, có chậu hoặc lò hóa riêng, xa vật dễ cháy và bình gas; đốt lượng vừa phải, không đốt đồ mã cỡ lớn trong ngõ hẹp hay hành lang chung cư. Chờ tàn lửa tắt hẳn mới rời đi.
- Sau lễ mới hạ mâm cỗ Tết, cất bớt đồ trang trí; bánh chưng, hoa quả trên ban thờ hạ xuống thì kiểm tra kỹ, đồ đã hỏng nên bỏ chứ không cố dùng.
Nội dung mang tính tham khảo văn hóa — văn khấn cổ truyền có dị bản theo vùng miền, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.
Chọn ngày, giờ cúng đẹp
Bài khấn chuẩn rồi, còn ngày giờ? Tra nhanh ngày âm hôm nay, giờ hoàng đạo và các ngày đẹp sắp tới bằng công cụ xem ngày tốt xấu của trang.
Câu hỏi thường gặp
Lễ hóa vàng nên làm vào ngày mùng mấy?
Không có ngày bắt buộc. Phổ biến nhất là mùng 3 tháng Giêng, nhưng nhiều gia đình để đến mùng 5, mùng 7 tùy nếp nhà và lịch đi làm trở lại. Nếu muốn chọn ngày đẹp, bạn có thể tra ngày tốt trong khoảng mùng 3 đến mùng 10 bằng công cụ xem ngày của trang.
Vì sao lễ hóa vàng lại có hai cây mía?
Đây là lệ phổ biến ở nhiều vùng miền Bắc: hai cây mía cả ngọn dựng hai bên ban thờ được xem như "gậy" để các cụ chống đi đường và làm đòn gánh mang lễ vật, vàng mã về cõi âm. Đây là tục lệ mang tính biểu tượng, nhà không có mía vẫn trọn lễ.
Đốt nhiều vàng mã có tốt hơn không?
Không. Ý nghĩa nằm ở lòng thành chứ không ở khối lượng đồ mã; đốt nhiều vừa tốn kém, vừa ô nhiễm và tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn. Nhiều chùa và các gia đình hiện nay chủ trương giảm mạnh vàng mã, chuyển phần chi phí đó sang làm việc thiện đầu năm.
Bài khấn liên quan
Trước giờ Ngọ (12h trưa) ngày 23 tháng Chạp — bày lễ tại ban thờ Táo quân trong bếp, hoặc ban thờ gia tiên nếu nhà không có ban thờ bếpLễ Tất niên
Chiều ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 nếu tháng thiếu), sau khi đã lau dọn nhà cửa, ban thờ và bày xong mâm cỗ tất niênGiao thừa ngoài trời
Đúng thời khắc giao thừa (0h đêm 30 rạng mùng 1) — bày lễ ngoài sân hoặc trước cửa nhà, hướng ra ngoài; cúng ngoài trời trước rồi mới vào trong nhàGiao thừa trong nhà
Ngay sau khi cúng giao thừa ngoài trời xong — khấn tại ban thờ gia tiên, cáo yết thần linh bản gia rồi mời tổ tiên chứng giám phút đầu nămMùng 1 Tết — Thần linh
Sáng mùng 1 Tết, lễ đầu tiên trong ngày — khấn thần linh, Thổ Công, Táo quân trước rồi mới khấn gia tiênMùng 1 Tết — Gia tiên
Sáng mùng 1 Tết, đọc ngay sau bài khấn thần linh — mời tổ tiên ông bà về hưởng lễ và chứng giám lòng thành con cháu đầu nămKhai trương đầu năm
Buổi sáng ngày mở hàng đầu năm, thường từ mùng 6 đến mùng 10 tháng Giêng — bày lễ trước cửa hàng, khấn xong mới mở cửa đón khách đầu tiênLễ tạ đất
Cuối năm (thường sau rằm tháng Chạp) hoặc sau khi hoàn thành nhà cửa — khấn tại bàn thờ hoặc ngoài sânRằm tháng 7 — Gia tiên
Ban ngày rằm tháng Bảy âm lịch, khấn tại bàn thờ gia tiên — đọc sau bài khấn thần linhNgày giỗ thường
Ngày chính giỗ hàng năm (từ năm thứ ba sau khi mất trở đi), khấn tại bàn thờ gia tiên
Trước việc trọng còn phân vân? Gieo sáu đồng xu, nhận lời quẻ gợi mở cho quyết định.Tứ Trụ – Bát Tự
Lập lá số từ giờ sinh để hiểu mệnh cục, chọn thời điểm hợp riêng cho mình.