Thước Lỗ Ban

Ba cây thước cổ đo những gì?

Thợ mộc xưa không đo bằng một cây thước. Thước Lỗ Ban (Môn Quang Chân Xích, chu kỳ 460,8 mm) chia 8 cung Tài – Bệnh – Ly – Nghĩa – Quan – Kiếp – Hại – Bản, mỗi cung đúng 1,8 tấc Doanh Tạo, dùng cho lòng lọt gió của cửa. Thước Khúc(Doanh Tạo Xích, 10 tấc × 32 mm) áp nguyên lý Cửu Tinh: kích thước “đắc Áp Bạch” khi rơi vào các tấc Nhất Bạch, Lục Bạch, Bát Bạch, Cửu Tử. Thước Cửu Thiên Huyền Nữ (chu kỳ 291,2 mm) chia 8 cung theo tỷ lệ không đều, trong đó thế Bản – Tài nối liền là cát tường nhất. Kích thước tuyệt hảo — cổ thư gọi là “Song Thước Hợp Bích” — phải đồng thời đắc cung đỏ trên thước Lỗ Ban và đắc tấc Áp Bạch trên thước Khúc; công cụ này đối chiếu cả ba thước trên cùng một kim đo.

Vì sao kết quả có thể khác thước cuộn 42,9 cm ngoài thị trường?

Thước cuộn Lỗ Ban bán sẵn ngày nay (bản 42,9 cm, mỗi cung ≈ 53,6 mm) là quy ước hiện đại được vẽ lại nhiều lần qua các xưởng thước. Công cụ này tính theo nguyên bản Lỗ Ban Kinh đời Minh — bộ sách nghề mộc do Ngọ Vinh tổng hợp — với hệ số gốc 1 tấc Doanh Tạo = 32 mm, tức mỗi cung Lỗ Ban đúng 57,6 mm. Vì hai hệ số khác nhau, một kích thước có thể rơi cung đẹp trên thước cuộn nhưng phạm cung hung theo cổ thư (và ngược lại). Đó không phải sai số, mà là khác biệt giữa bản quy ước thương mại và phép đo nguyên bản trong sách.

Không phải cung đỏ nào cũng tốt cho bạn

Sai lầm phổ biến của các bảng tra là xem mọi cung đỏ đều lành. Cổ thư quy định nghiêm ngặt hơn: cung Quanchỉ dành cho công quyền, nha phủ — dân thường phạm vào là “phạm thượng”, dễ chiêu thị phi; cung Nghĩa đại cát cho từ đường, phòng thờ, bếp núc nhưng đặt cho cửa nhà ở lại chiêu cô quả; riêng cung Bệnhvốn hung lại hóa cát khi dùng cho cửa nhà vệ sinh — thế “phản trấn” lấy uế khí chế ngự bệnh khí. Vì vậy công cụ hỏi bạn đo cho không gian nào, gia chủ thân phận gì, rồi mới kết luận.

Khai Môn Bộ Số là gì?

Ngoài kích thước cửa, cổ thư còn xét số bước chân từ mép giọt nước mái hiên vào tới lòng cửa chính: mỗi bước phong thủy bằng 4 thước 5 tấc Doanh Tạo (1,44 m), bước lẻ ứng sao cát, bước chẵn ứng sao hung, mỗi bậc kèm một câu thơ chiêm nghiệm. Mục Khai Môn Bộ Số phía trên tính sẵn phép này — một phép đo gần như thất truyền ở các công cụ hiện có.

Dùng kết quả thế nào cho đúng?

Kích thước đo là lọt lòng(thông thủy) — khoảng trống thực cho ánh sáng, gió đi qua — không tính khung bao. Nếu số hiện tại phạm cung hung, nút “nhảy tới kích thước đẹp” sẽ chỉ mốc gần nhất; ngoài công trường, thợ thường xử lý bằng nẹp gỗ hoặc khung phụ để thu – nới vài milimét. Kết quả mang tính tham khảo theo sách vở phong thủy cổ, không thay thế tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng hiện hành.